logo
ČOVJEK SE DUHOVNO, TJELESNO, FIZIČKI, ENERGETSKI, MATERIJALNO, UZDIŽE I NAPREDUJE KADA ČITA, PRIČA, SLUŠA, RAZMIŠLJA SRCEM, S LJUBAVLJU,
O BOŽIJIM STVARANJIMA, DJELOVANJU I NAMJERAMA SA ČOVJEKOM NA ZEMLJI

NATO, istorijat i zanimljivosti

 

nato1

nato2

 

 

NATO (North Atlantic Treaty Organization) je kao vojni savez osnovan 4. Aprila 1949. godine. Osnivači saveza su bili:

Belgija, Kanada, Danska, Francuska, Island, Italija, Luksemburg, Holandija, Norveška, Portugal, Velika Britanija i SAD, dakle ukupno 12.

Ubrzo je došlo do proširenja kada su pristupili Grčka i Turska (1952. godine), i Zapadna Njemačka 1955. Španija je savezu pristupila 1982. godine.

NATO praktično vojno okuplja zemlje koje su ranije (barem većina njih) bile korisnice novčane pomoći SAD poslije drugog svjetskog rata po tzv. Maršalovom planu, programu Evropske obnove ( European Recovery Program ERP).


Maršalov plan

Maršalov plan je bio ključni element uspostavljanja dominantnog uticaja SAD u Evropi, i oslonac u mnogim zemljama ozbiljno poljuljanom kapitalističkom sitemu poslije drugog svjetskog rata. Njime su SAD učinile skoro sve značajnije evropske zemlje svojim ekonomskim dužnicima, vezale njihovu industriju i materijalna dobra za sebe, istovremeno utemeljile i sopstvenu ekonomsku dominaciju za dugi niz godina. Porušena Evropa (odnosno njen nekomunistički dio) je time postala u svakom pogledu naslonjena na Ameriku, i ekonomski i vojno. NATO je u stvari postao samo vojna komponenta američke dominacije.

Odluka o usvajanju Maršalovog plana donesena je na ekonomskoj konferenciji u Parizu, jula 1947. u prisustvu predstavnika 17 država:

Danske, Francuske, Grčke, Holandije, Irske, Islanda, Italije, Luksemburga, Norveške, Portugala, Švajcarske, Švedske, Turske i Velike Britanije kao korisnika. Sovjetski Savez je na konferenciji ministara inostranih poslova koja se održavala malo prije toga isto u Parizu, odbio da sarađuje u realizaciji MP, jer su u tome vidjeli pokušaj SAD da porobe narode Evrope. Aprila 1948. planu pristupaju SR Njemačka i Slobodna Teritorija Trsta (inače oteta od Titove Jugoslavije).

Zanimljivo je da se Švajcarska priključila planu ne tražeći pomoć. Vjerovatno to ima veze sa Švajcarskim bankama i onima koji su u njima držali sredstva.

Sve zemlje koje su tražile pomoć su napravile planove i proračune svojih potreba za period 1948-1952, i zatražile od SAD zajmove i pomoć u ukupnom iznosu od 22 milijarde $.

Radi raspodjele te pomoći, zapadnoevropske države su 16. aprila 1948. obrazovale Organizaciju za evropsku ekonomsku saradnju (Organization for European Economic Cooperation) OEEC, inače preteču današnje EU. Članice su se obavezale da će deponovati u nacionalnoj valuti onoliko sredstava koliki je iznos pružene pomoći i da će tako obrazovati poseban fond koji će moći da upotrijebe samo na osnovu sporazuma sa vladom SAD.

Istovremeno su između vlade SAD i pojedinih evropskih država sklopljeni tajni vojni sporazumi o ustupanju pomorskih i vazduhoplovnih baza SAD-u. Od oktobra 1951. godine pomoć je dodjeljivana samo na osnovu Zakona o uzajamnoj sigurnosti, čime MP postaje i direktno jedan od osnovnih elemenata NATO pakta. Krajem 1951. godine vlade V.Britanije, Irske, Belgije i Švedske objavljuju da im pomoć po osnovi MP više nije potrebna.


Prilike u Evropi u vrijeme formiranja NATO pakta

Evropske zemlje su bile veoma iscrpljene ratom, društveni sistem se tresao iz temelja i postojala je realna opasnost da dođe do neke vrste komunističkog prevrata (npr. u Italiji i Grčkoj), ugled i uticaj SSSR-a zbog njenog doprinosa u pobjedi nad Hitlerom je bio veoma veliki i sve je više i brže rastao što je užasavalo kapitaliste u Evropi i SAD zbog sve realnije mogućnosti da se komunistički društveni sistem raširi po Evropi. Takođe dotada moćne Evropske države (od kojih je većina bila i kolonijana sila) suočila se sa naglim opadanjem sopstvene moći i uticaja u svijetu, kao i sa željom naroda u kolonijama da postanu nezavisne od njih i da se istrgnu ispod njihove dominacije. Sve su to iskoristile SAD i praktično iskoristivši svoju ekonomsku moć da naglo prošire svoj uticaj u svijetu i da se postave kao zaštitnici i pomagači ozbiljno ugroženih i poljuljanih interesa evropskih sila, i u ekonomskom i u vojnom i u političkom smislu. Maršalovim planom su SAD vezale za sebe evropske zemlje tako što su one postale dužnici SAD, a istovremeno i veliko tržište za robu i usluge iz SAD. Takođe, vojna sila SAD je jedina bila u stanju da parira vojnoj sili SSSR i da pruži osjećaj zaštićenosti tim zemljama, ako bi se osjetile ugrožene od strane SSSR. Praktično osnova NATO-ve moći je strah.

U strukturama NATO kao vojnog saveza u svim komponentama SAD apsolutno dominiraju u svakom pogledu. Oružje i vojna oprema su u najvećoj mjeri proizvodi privrede SAD, i sve donedavno situacija je bila takva da se, bilo šta što proizvede vojna industrija drugih zemljalja članica NATO, izuzetno teško probijalo i postajalo standard u NATO. Zbog neslaganja sa određenim strategijskim rješenjima koje su diktirale SAD pod predsjednikom Kenedijem, Francuska (tada je Šarl de Gol bio predsjednik) je 1966. odlučila da svoju vojnu strukturu izdvoji iz NATO i osloni se na sopstvene vojne snage (i nuklearna sredstva). Francuska je time bojkotovala NATO (nije bila baš sasvim istupila) skoro 30 godina, i vojno se ponovo uključila tek avgusta 1995. godine učešćem u bombardovanju srpskih položaja i vojnih objekata u Bosni i Hercegovini, i u decembru iste godine učešćem u mirovnim trupama IFOR-a.

I Grčka je na neko vrijeme zaledila svoj status u NATO u periodu 1974. jer je bila nezadovoljna kako se NATO ponio u kiparskoj krizi. Nismo još uspjeli pronaći podatak o tome kada je Grčka ponovo normalizovala svoj status u NATO, ali koliko znamo to je bilo prije ili bar u vrijeme rata u YU.


Struktura

Vrhovno tijelo je Savjet NATO (nalazi se u Briselu isto kao i sjedište EU) sastavljeno od predstavnika svih zemalja učesnica na čelu sa generalnim sekretarom. Vojni komitet Savjeta NATO je vrhovno vojno tijelo i za njega su vezane Komanda za Evropu (sjedište u Kastou kod Brisela), Komanda za Atlantik (sjedište u Norfloku, Virdžinija, SAD), Komitet i komanda za kanal Lamanš (sjedište u Nortvudu, Velika Britanija) i Regionalna grupa za planiranje SAD - Kanada (sastaje se naizmjenično u Vašingtonu i Otavi, ali u miru nema oružane snage pod komandom).

Evropskoj vrhovnoj komandi su potčinjene tri područne komande za Sjevernu Evropu (sjedište u Kolsosu, Norveška), Centralnu Evropu (sjedište u Brensemu, Njemačka) i za Južnu Evropu (sjedište u Napulju, Italija, sa podkomandama za talijanske snage u Veroni, i grčko-turske u Izmiru). Na čelu svih glavnih komandi su američki ili britanski generali ili admirali.

Snage NATO su po namjeni praktično podijeljene na dvije grupe: snage mača (prije svega ofanzivne nuklearne snage) i snage štita. Snage mača obuhvataju sredstva koja se nalaze u SAD, Velikoj Britaniji, Italiji i Turskoj, kao i dio atlanske i sredozemne ratne flote.

Sa raspadom Sovjetskog Saveza NATO je izgubio svoju glavnu protivtežu Varšavski ugovor koji je rasformiran 1991. godine, ali je brzo preorjentisan u "bezbjednosni sistem" onoga što se danas kod nas zove "međunarodna zajednica" i vrlo brzo se to u stvari počelo izjednačavati, tako da je onaj ko želi da se priključi međunarodnoj zajednici (pogotovo bivše socijalističke zemlje) "trebao" da se priključi i NATO-u. Naime, 1994. počeo je program NATO "Partnerstvo za mir", koji je praktično postao prelazno sredstvo za priključivanje NATO-u, tj. stvaljanje pod "zaštitu i vojni patronat NATO-a" sve dok dotična zemlja ne ispuni (prije svega ekonomske) uslove za prijem u NATO.

Zemlja koja "želi" da pristupi NATO savezu u stvari treba da u potpunosti prihvati vojnu strukturu vojski koje su članice NATO, ali što je još mnogo važnije (i mnogo skuplje) je to da treba da svoju postojeću vojnu opremu zamijeni NATO standardnom vojnom opremom. Time se pred zemlju potencijalnog člana stavlja niz problema (počev od toga šta sa postojećim naoružanjem i opremom do skupog uklapanja u krute NATO standarde).

Bilo kako bilo, sve bivše članice Varšavskog ugovora, osim naravno Rusije, već su članice tog programa, a Mađarska, Češka i Poljska su čak i ponopravni članovi od 1999. godine. Time je broj članova saveza porastao na 19. Upućen je poziv Sloveniji, Estoniji, Litvaniji, Letoniji, Rumuniji, Bugarskoj i Slovačkoj da 2004. postanu punopravne članice NATO. (Tekst je pisan prije nekoliko mjeseci, u međuvremenu ove zemlje su postale punopravne članice NATO).

Takođe, nakon višegodišnjeg natezanja zbog planova NATO da se proširi i na bivše članice Varšavskog pakta pa čak i bivše republike SSSR (ali i drugih pitanja, Čečnije npr.) , ipak je maja 1997. godine uspostavljen nekakav partnerski odnos i sa Rusijom (odmah zatim i sa Ukrajinom), a NATO je putem osnivanja tzv. Euro Atlantskog Partnerskog Savjeta (EAPC) (1997.) je konačno svom uticaju podredio mnogo drugih zemalja (EAPC ima 46 članica) što se posebno vidi na primjeru bombardovanja Srbije kada je aprila 1999. na samitu izražena podrška "zahtjevima međunarodne zajednice u vezi Kosova", čime su sve te zemlje podržale NATO akciju. U suštini, prava funkcija je da se i zemlje koje iz ekonomskih ili tehničkih razloga još nisu spremne da budu punopravne članice NATO, ili koje nemaju namjeru da to postanu iz tradicionalnih razloga (Švajcarska), što čvršće vežu za njega (da ih ščepa da se slučajno ne izvuku) a s druge strane daju širu podršku (javno mnjenje, ali i vojne snage u "mirovnim operacijama" itd) onome što NATO radi i predstavlja, kao i da se Rusija i Ukrajina drže pod kontrolom kao ipak mogući suparnici koji još mogu da ugroze dominaciju NATO.


Najveće akcije

NATO-ovo najveće i u stvari jedino pravo vojno angažovanje bilo je u dva navrata, i oba puta na području bivše SFRJ. Dakle u stvari NATO je svoj pravi dominantni značaj dobio tek u vrijeme raspada SFRJ i vrlo je prepleten i upleten u svim događajima na ovim prostorima.

Dok se Jugoslavija nije još raspala, i dok je trajao rat u Hrvatskoj, Američka 6. flota koja je i inače raspoređena u Sredozemlju i koja je jedna od glavnih snaga NATO za ovo područje, uplovila je u Jadransko more i praktično njeno prisustvo je tu otada stalno (jedino u vrijeme rata u Iraku to je smanjeno). Več početkom 1992. šesta flota je sa učešćem 10 NATO članica održala prijeteće vojne manevre pod nazivom "Dragon hammer" (Zmajev čekić) što smo već povezali sa 12. poglavljem Otkrivenja. Time je samo najvaljeno da će učešće NATO-a u događajima u bivšoj Jugoslaviji biti veliko.

NATO je praktično uspostavio i održavao zonu zabranjenog leta u Bosni (zbog čega je između ostalog i umrlo i onih 12 beba u Banjalučkom porodilištu jer kopneni "koridor" još nije bio probijen), od 1992. do 1995. godine.

Hrvatska vojska, HVO i Armija BiH su vojno pomagane i u naoružanju i vojnoj opremi i u instruktorima od strane NATO i SAD, a na kraju vojni plan kojim su Srbi praktično istjerani iz Hrvatske i kojim je okončan rat u Bosni bio je direktno i indirektno djelo NATO-ovih generala.

Kraj rata u Bosni je isforsiran NATO bombardovanjem srpskih položaja i vojnih i drugih objekata, a na zemlji su svoj dio posla radile Armije BiH i HV, uz obilno komunikacionu, i obavještajnu podršku NATO-a.

Inače prva pojedinačna bombardovanja srpskih položaja su počela još 1994. godine oko Goražda i Bihaća (mislim i oko Sarajeva, Srebrenice i Žepe i još na nekim mjestima), ali ono bombardovanje na kraju rata bilo je praktično prva prava i dotada najveća vojna intrvencija NATO snaga.

Nakon toga NATO je i do danas zadržao prisustvo na ovim prostorima kroz IFOR pa onda kroz SFOR, a trajanje tog prisustva nije ograničeno.

Sljedeća i još veća akcija NATO snaga bila je ona na Kosovu i u Srbiji od 24. marta do 10. juna 1999. godine.

Kada je Amerika krenula u rat u Iraku Njemačka i Francuska su 10.02.2003. spriječile pokušaj poturanja tog rata NATO-u (Turska je pozivajući se na NATO ugovor "zatražila" uključenje NATO-a radi sopstvene "zaštite"), tako da je to do zvaničnog kraja rata ostala samo Američko - Britanska akcija. Tek kada je rat "završen" i druge zemlje su počele slati i svoje trupe u Irak. Ipak očito je da je rat tamo daleko od završenog. S obzirom na ogromne probleme i gubitke s kojima se tamo susreću, Amerikanci svim sredstvima hoće da uvuku vojske što više zemalja u učešće "misije" u Iraku koja postavlja sve više vruć krompir koji bi oni vrlo rado da podvale drugima, barem što se tiče napora i vojnih i ekonomskih gubitaka.

Dakle, ipak najveće i najznačajnije učešće NATO-a ostaje ono na prostoru SFRJ, a jedine zemlje evrope koje još nije uspio da stavi pod svoju kapu su Srbija i Crna Gora i Bosna i Hercegovina.

Međutim, ako se nešto ne promijeni stvari ubrzano idu ka tome da im i one padnu šaka.

Sve u svemu očigledno je da je NATO jedan od najvažnijih vidljivih instrumenata onih koji žele da cijeli svijet podrede sebi i svojoj dominaciji i postave se iznad svega i svakoga na Zemlji i da je praktično porobe.

NATO u proročanstvima u Svetom Pismu

Diskusija na forumu o ovoj temi

 

 

Citat dana
Sveto Pismo
Kur'an
Bhagavad-Gita

Slušajte muziku dok čitate

Korisne teme na forumu

Doprinos

RSS
Vrh stranice